{گومانى خراپ به‌ یه‌كتر مه‌به‌ن} [ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ ] ئه‌ی باوه‌ڕداران خۆتان دووربخه‌نه‌وه‌ له‌ زۆرێك له‌ گومان به‌تایبه‌تی گومان بردنی خراپ به‌ كه‌سانی چاك له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هه‌ندێك له‌ گومان تاوانه‌، پێغه‌مبه‌ری خوا - صلی الله علیه وسلم - ده‌فه‌رمێت: (ئاگادارتان ده‌كه‌مه‌وه‌ له‌ گومان بردنى خراپ چونكه‌ درۆترین قسه‌یه‌)، وه‌ ئیمامى عومه‌ر ده‌فه‌رمێت: (گومانى باش نه‌بێت به‌ قسه‌ى برا باوه‌ڕداره‌كه‌تى مه‌به‌، له‌ كاتێكدا تۆ ده‌توانێت گومانى باشى پێببه‌یت و به‌ جوانى بۆى لێكبده‌یته‌وه‌و ماناى بكه‌یت) {جاسوسی له‌سه‌ر یه‌كتری مه‌كه‌ن} [ وَلَا تَجَسَّسُوا ] وه‌ جاسوسی له‌سه‌ر یه‌كتری مه‌كه‌ن، (ته‌جه‌سوس) زیاتر بۆ خراپه‌ به‌كاردێت، (ته‌حه‌سوس) زیاتر بۆ چاكه‌ به‌كار دێت، وه‌كو پێغه‌مبه‌ر یه‌عقوب - صلی الله علیه وسلم - به‌ كوڕه‌كانى فه‌رموو: بڕۆن (ته‌حه‌سوس) بكه‌ن له‌ یوسف و براكه‌ى، پیاوێكیان هێنا بۆ لاى (ابن مسعود) وتیان: ئه‌مه‌ فڵانه‌ كه‌سه‌ مه‌ى به‌ ریشیدا ده‌چۆڕێته‌وه‌، فه‌رمووى: قه‌ده‌غه‌ كراوین له‌ جاسوسى و سیخوڕى، به‌ڵام به‌ ئاشكرا شتێك ببینین ئه‌وا سزاى ده‌ده‌ین، (دخین)ى نوسه‌رى (عوقبه‌) ده‌ڵێت: به‌ (عوقبه‌)م وت: دراوسێیه‌كمان هه‌یه‌ مه‌ى ده‌خۆنه‌وه‌ منیش پۆلیسیان لێ ئاگادار ده‌كه‌مه‌وه‌ بیانبه‌ن، (عوقبه‌) وتى: وا مه‌كه‌ به‌ڵام ئامۆژگاریان بكه‌و هه‌ڕه‌شه‌یان لێبیكه‌، وایشى كرد هه‌ر وازیان نه‌هێنا، وتى ده‌چم پۆلیس ئاگادار ده‌كه‌مه‌وه‌، (عوقبه‌) وتى: هاوار بۆ خۆت نه‌كه‌یت، من گوێم له‌ پێغه‌مبه‌ری خوا - صلی الله علیه وسلم - بووه‌ قه‌ده‌غه‌ى كردووه‌ دواى تاوانى خه‌ڵكى بكه‌ویت {غه‌یبه‌تی یه‌كتری مه‌كه‌ن} [ وَلَا يَغْتَبْ بَعْضُكُمْ بَعْضًا ] وه‌ غه‌یبه‌تی یه‌كتری مه‌كه‌ن، باسی برایه‌كت بكه‌ی به‌ شتێك كه‌ تیایدا بێت و پێی ناخۆش بێت ئه‌وه‌ غه‌یبه‌ته‌، وه‌ ئه‌گه‌ر تیایدا نه‌بێت ئه‌وه‌ بوهتانه‌و گه‌وره‌تره‌، (عائیشه‌) ته‌نها به‌ (صه‌فیه‌)ى وت: باڵاكورته‌، پێغه‌مبه‌ری خوا - صلی الله علیه وسلم - فه‌رمووى: (قسه‌یه‌كت كرد ئه‌گه‌ر بیكه‌یته‌ ناو ئاوى ده‌ریاوه‌ بۆگه‌نى ده‌كات) [ أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا ] ئایا یه‌كێك له‌ ئێوه‌ پێی خۆشه‌ گۆشتی براكه‌ی بخوات به‌ مردوویه‌تی؟ ئه‌و كه‌سه‌یش كه‌ لێره‌ نیه‌ وه‌ك ئه‌وه‌ وایه‌ مردوو بێت و ناتوانێ به‌رگری له‌ خۆی بكات [ فَكَرِهْتُمُوهُ ] ئێوه‌ پێتان ناخۆشه‌و لاتان بێزێندراوه‌ [ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَحِيمٌ (١٢) ] وه‌ ئێوه‌ ته‌قوای خوای گه‌وره‌ بكه‌ن به‌ڕاستی خوای گه‌وره‌ زۆر ته‌وبه‌ی ئه‌و كه‌سانه‌ قبووڵ ئه‌كات كه‌ ته‌وبه‌ ئه‌كه‌ن، وه‌ زۆر به‌ره‌حم و به‌ به‌زه‌ییه‌.